W dzisiejszym artykule omówimy, czym dokładnie jest stopień ochrony IP, czyli ogólnie mówiąc odporność urządzeń elektronicznych na niekorzystne warunki atmosferyczne. Jest to jeden z kluczowych parametrów, brany pod uwagę przez kupujących. Normy oraz klasy ochrony gwarantują, że produkt może być użytkowany np. w silnym deszczu, co bezpośrednio przekłada się na wydajność pracy. Producenci sprzętu budowlanego oraz instrumentów pomiarowych, posługują się najczęściej systemem IP czyli z ang. International Protection Codes, spotkamy się także z określeniem protection rating.
Stopnie ochrony IP – co określają?
Klasy szczelności IP oznaczają ochronę zapewnianą przez obudowę urządzenia przed wnikaniem obcych ciał stałych i wody w urządzenia elektryczne oraz dostępem do niebezpiecznych części maszyny. Formuła oznaczeń klasy ochrony składa się z liter IP decydujących o stopniu ochrony – dwóch cyfr charakterystycznych oraz jednej litery dodatkowej i jednej uzupełniającej, np. IP23CH.
OCHRONA PRZED DOSTĘPEM DO CZĘŚCI NIEBEZPIECZNYCH – PIERWSZA CYFRA CHARAKTERYSTYCZNA
Oznacza jednocześnie dwa parametry: stopień ochrony obudowy przed dostępem do wewnętrznych części niebezpiecznych oraz przed wnikaniem obcych ciał stałych. Przyjmuje ona wartość od 0 do 6, gdzie 0 oznaczać będzie całkowity brak ochrony, a 6 najwyższy stopień ochrony.
- 0 – brak ochrony,
- 1 – ochrona przed dostępem do elementów niebezpiecznych wierzchem dłoni oraz zabezpieczenie przeciwko penetracji ciał obcych o średnicy 50 mm i większej,
- 2 – ochrona przed dostępem palców do elementów niebezpiecznych i ochrona przed obcymi ciałami stałymi o średnicy 12,5 mm i większej,
- 3 – ochrona przed dostępem do elementów niebezpiecznych i przed obcymi ciałami stałymi o średnicy 2,5 mm i większej,
- 4 – ochrona przed dostępem do elementów niebezpiecznych drutem i przed obcymi ciałami stałymi o średnicy 1 mm i większej,
- 5 – ochrona przed dostępem do części niebezpiecznych drutem i ochrona przed pyłem (pył nadal może się przedostawać, jednak nie zakłóci on pracy urządzenia),
- 6 – tak samo jak w przypadku piątego stopnia ochrony, jednak obudowa jest w pełni pyłoszczelna i uodporniona na dostęp ciał obcych.
STOPIEŃ OCHRONY IP – DRUGA CYFRA CHARAKTERYSTYCZNA
Każdy stopień ochrony posiada również drugą cyfrę, która pojawia się w zapisie systemu ochrony IP, informuje o zabezpieczeniu obudowy urządzenia przed wnikaniem wody oraz wilgoci do urządzenia elektrycznego. Klasyfikacja, jaką posiada ten kod IP jest nieco większa niż w przypadku poprzedniej pozycji, dlatego druga cyfra posiada więcej stopni ochrony – może przyjmować oznaczenia od 0 do 8. Analogicznie jak w przypadku pierwszej cyfry charakterystycznej, stopień IP 0 oznaczać będzie całkowity brak zabezpieczeń przed wodą, a skrót IP 8 najwyższy możliwy stopień ochrony IP urządzenia elektrycznego przed zalaniem.
- 0 – brak zabezpieczeń – zerowa odporność na ciecze,
- 1 – ochrona przed padającymi kroplami wody,
- 2 – zabezpieczenie przed kroplami wody, przy wychyleniu obudowy o dowolny kąt do 15° od pionu w każdą stronę,
- 3 – zapewnia ochronę urządzeń elektrycznych przed natryskiwaniem wodą pod dowolnym kątem, do 60° od pionu z każdej strony,
- 4 – ochrona przed bryzgami wody, padającymi z dowolnego kierunku,
- 5 – ochrona przed silną strugą wody (do 12,5 l/min), kierowaną na obudowę z dowolnej strony, również podczas czyszczenia parowego,
- 6 – ochrona przed strumieniem wody oraz silną strugą wody (do 100 l/min), kierowaną na obudowę z dowolnej strony,
- 7 – ochrona przed wnikaniem wody podczas krótkotrwałego zanurzenia w wodzie,
- 8 – ochrona przed skutkami długotrwałego i ciągłego zanurzenia w wodzie oraz wnikaniem wody w urządzenia elektryczne, zgodnie z wytycznymi producenta.
Litera dodatkowa
Litery dodatkowe w stopniach ochrony nie należą do obowiązkowego elementu kodu. Podobnie jak w przypadku pierwszej cyfry charakterystycznej, dodatkowe oznaczenie IP określa stopień ochrony przed dostępem do części niebezpiecznych, takich jak ruchome części urządzenia. Uwzględnia się ją w dwóch przypadkach: gdy zabezpieczenie to jest wyższe, niż może to uwzględnić pierwsza cyfra charakterystyczna lub ochrona urządzenia obejmuje dostęp do części niebezpiecznych, ale nie obejmuje przenikania obcych ciał stałych.
- A – oznacza zabezpieczenie przed dostępem do części niebezpiecznych wierzchem dłoni
- B – ochrona przed dostępem do części niebezpiecznych palcem
- C – ochrona przed dostępem do części niebezpiecznych narzędziem
- D – ochrona przed dostępem do części niebezpiecznych drutem
Litera uzupełniająca
Litery uzupełniające spotykane są dosyć rzadko. Dotyczą one m.in. sytuacji, w której podczas badań należy zastosować dodatkowe normy i procedury. Szczegóły przedstawiamy poniżej.
- H – urządzenie wysokiego napięcia
- M – badania szkodliwego wpływu wody, podczas gdy urządzenie pracuje
- S – badania szkodliwego wpływu wody, podczas gdy urządzenie nie pracuje
- W – urządzenie nadaje się do stosowania w określonych warunkach pogodowych, pod warunkiem zapewnienia dodatkowych środków ochrony.
Jeżeli któryś z elementów składowych kodu jest pominięty, w jego miejsce wpisuje się “X”, np. IPX6.
Agregat prądotwórczy Pramac PX4000 AVR o klasie odporności IP23M
Popularne stopnie ochrony IP20, IP44 oraz IP65
Znając poszczególne elementy składowe systemu zabezpieczeń IP, możemy łatwo rozszyfrować stopień ochrony urządzeń, na podstawie dostarczonego kodu. Przykładowo więc klasa zabezpieczenia IP20 oznacza, że sprzęt powinien być używany w miejscach z ograniczonym dostępem do wilgoci i zapylenia. Doskonale więc sprawdzą się podczas użytkowania w pomieszczeniach zamkniętych, np. w domu czy przestrzeniach biurowych. Klasą tą, często objęte są chociażby odkurzacze.
Klasa odporności IP44 będzie z kolei oznaczać, że sprzęt posiada dobre zabezpieczenie przed przypadkowym kontaktem z jego elementami niebezpiecznymi, wnikaniem pyłu oraz wody. Produkty te mogą z powodzeniem być używane na zewnątrz i podczas niekorzystnych warunków atmosferycznych. Taką klasę odporności posiadają m.in. niektóre agregaty prądotwórcze.
Stopnień ochrony IP65 widnieje na produktach przeznaczonych do pracy w najtrudniejszych warunkach. Odporne są wnikanie wody oraz pyłów. Przykładowym produktem z klasą odporności IP65 w naszym sklepie jest organizer Milwaukee Packout, dzięki któremu można w nim przechowywać narzędzia bez obawy o ich zalanie czy zabrudzenie. Właściwą ochroną powinny być objęte również instrumenty pomiarowe, takie jak niwelatory. Przykładowo niwelator laserowy Nivel System Nl600 Digital posiada klasę odporności IP66, co czyni go w pełni odpornym na wnikanie wody oraz pyłu. Dzięki temu dokonywanie pomiarów może odbywać się niezależnie od panujących warunków atmosferycznych.
